Internationaal hof bevestigt stakingsrecht als onderdeel van vakbondsvrijheid
Het Internationaal Gerechtshof heeft op 21 mei 2026 een belangrijk advies uitgebracht over het stakingsrecht. De vraag was of het stakingsrecht van werknemers en hun organisaties wordt beschermd door ILO Verdrag 87 over vakbondsvrijheid. Het hof beantwoordde die vraag bevestigend. Daarmee komt een einde aan een jarenlang internationaal debat binnen de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO).
Voor de Nederlandse praktijk verandert deze uitspraak weinig. Het stakingsrecht is al stevig verankerd in nationale en Europese regelgeving. Toch is het oordeel relevant omdat het de internationale basis onder collectieve werknemersrechten verder versterkt.
Einde van een langdurige discussie
Binnen de ILO bestond al jaren verschil van inzicht over de vraag of het stakingsrecht expliciet uit Verdrag 87 kan worden afgeleid. Werkgeversorganisaties stelden dat het verdrag daar niets over zegt. Vakbonden en verschillende toezichthoudende organen van de ILO zagen het stakingsrecht juist als een logisch onderdeel van de vrijheid van vereniging.
Het hof sluit zich nu bij die laatste visie aan. Volgens het hof kunnen werknemersorganisaties hun belangen alleen effectief behartigen als zij ook collectieve actiemiddelen kunnen inzetten. Het stakingsrecht hoort daarom bij de bescherming van vakbondsvrijheid die het verdrag biedt. Het hof benadrukt wel dat deze uitspraak niet bepaalt hoe ver het stakingsrecht precies reikt of onder welke voorwaarden het mag worden uitgeoefend. Dat blijft afhankelijk van nationale wetgeving en rechtspraak.
Betekenis voor de OR
Een ondernemingsraad organiseert geen stakingen en heeft daarin geen formele rol. Toch raakt deze uitspraak de context waarin de OR opereert.
De uitspraak onderstreept het belang van goed functionerende arbeidsverhoudingen, tijdige betrokkenheid van werknemers en ruimte voor overleg. Wanneer medewerkers zich onvoldoende gehoord voelen, neemt de kans toe dat spanningen zich verplaatsen naar collectieve acties buiten de overlegstructuren van de onderneming.
Voor ondernemingsraden is dit een herinnering dat medezeggenschap en vakbondswerk verschillende rollen hebben, maar wel bijdragen aan hetzelfde doel: het op een constructieve manier behartigen van werknemersbelangen.
- Lees hier het volledige advies.
- Wil de OR sterker sturen op arbeidsverhoudingen, draagvlak en constructief overleg? Neem contact op.
- Vragen over de juridische betekenis van deze uitspraak voor uw organisatie of arbeidsverhoudingen? Neem contact op.