AP: AI-impactbarometer kleurt rood
Steeds meer organisaties gebruiken AI en algoritmes in hun dagelijkse processen. Tegelijkertijd laat de laatste Rapportage AI & Algoritmes Nederland van de Autoriteit Persoongegevens zien dat de risico’s toenemen en vaak onvoldoende worden beheerst. In Nederland kleurt de zogeheten AI-impactbarometer inmiddels ‘rood’: er is sprake van groeiend gebruik, maar beperkte grip op de gevolgen voor medewerkers en hun rechten.
Uit het rapport blijkt dat algoritmes steeds vaker worden ingezet voor personeelsplanning, beoordeling en selectie. Tegelijkertijd is in veel gevallen onduidelijk hoe deze systemen werken, welke data worden gebruikt en welke effecten optreden. Een belangrijk signaal: een aanzienlijk deel van de organisaties heeft geen volledig overzicht van de gebruikte AI-toepassingen, laat staan van de risico’s.
Toenemend gebruik, beperkte beheersing
De ontwikkeling gaat snel, maar de inrichting van toezicht en verantwoording blijft achter. Organisaties geven aan dat zij moeite hebben met het beoordelen van risico’s, zoals discriminatie, privacy-inbreuken en onjuiste besluitvorming.
Voor medewerkers kan dit directe gevolgen hebben. Denk aan:
- minder inzicht in hoe besluiten tot stand komen;
- beperkte mogelijkheden om beslissingen aan te vechten;
- toenemende monitoring en dataverzameling.
De verplichtingen uit privacywetgeving en AI-regelgeving vragen juist om transparantie, risicobeoordeling en passende waarborgen. In de praktijk is dat nog niet structureel geregeld.
Van experiment naar structureel beleid
Wat opvalt is dat AI-toepassingen vaak beginnen als experiment, maar snel onderdeel worden van reguliere processen. Daarmee verschuift ook de impact: van incidenteel gebruik naar structurele invloed op werk, beoordeling en arbeidsverhoudingen.
Juist in deze fase is het van belang dat organisaties, samen met de medezeggenschap, expliciet beleid ontwikkelen. Dat gaat niet alleen over technische invoering, maar ook over governance, toezicht en betrokkenheid van medewerkers.
Betekenis voor de OR
Voor de ondernemingsraad raakt dit meerdere domeinen. Bij inzet van AI in personeelsbeleid, beoordeling of monitoring kan sprake zijn van instemmingsrecht (artikel 27 WOR), bijvoorbeeld bij regelingen rond personeelsvolgsystemen. Bespreek daarbij bijvoorbeeld welke risicoanalyses zijn uitgevoerd, inclusief privacy- en discriminatierisico’s.
Daarnaast speelt het adviesrecht (artikel 25 WOR) bij bredere digitaliserings- of automatiseringsbesluiten. Ook los van formele rechten heeft de OR een rol in het agenderen van risico’s op het gebied van discriminatie en het bevorderen van zorgvuldige besluitvorming (artikel 28 WOR). Stimuleer het opstellen van een duidelijk AI-beleid, inclusief governance en verantwoordelijkheden.
De kernvraag zou niet moeten zijn “welke technologie wordt gebruikt?”, maar “wat betekent dit voor medewerkers en hoe is dat geborgd?”.
- Meer inzicht in de ontwikkelingen en risico’s? Lees hier het volledige rapport en de impactanalyse.
- Als OR grip krijgen op AI en digitalisering in de organisatie? Neem contact op.
- Juridische vragen over privacy, algoritmes of instemmingsrechten? Neem contact op.