Verplichte diploma’s zijn voor rekening van de werkgever

4 maart 2026

Een recente uitspraak van de kantonrechter maakt opnieuw duidelijk dat verplichte opleidingen niet op werknemers kunnen worden verhaald. In een zaak bij een thuiszorgorganisatie stond de vraag centraal of studiekosten voor zorgdiploma’s mochten worden teruggevorderd na vertrek van een medewerker. De rechter wees die vordering volledig af. De kern: als een opleiding noodzakelijk is voor het uitoefenen van de functie, dan moet de werkgever die kosteloos aanbieden. Een studiekostenbeding is in dat geval nietig.

Wanneer is scholing ‘noodzakelijk’?

Op grond van artikel 7:611a BW moet een werkgever scholing aanbieden die noodzakelijk is voor de uitoefening van de functie. De rechter keek daarbij niet alleen naar de functietitel, maar ook naar de context.

In deze zaak waren diploma’s voor helpende en verzorgende IG feitelijk vereist om de functie te kunnen vervullen. De werkgever stelde deze eisen zelf, organiseerde de opleiding en had structureel vacatures voor deze functies. Ook het aanvullende certificaat werd gezien als logisch onderdeel van de functie-eisen.

Dat het initiatief voor verdere opleiding deels bij de werknemer lag, maakte geen verschil. Doorslaggevend was dat de opleiding aansloot bij de functie, bij de personeelsbehoefte en bij het belang van de werkgever. De terugbetalingsverplichtingen werden daarom nietig verklaard.

Doorgroei en personeelstekort

Opvallend is dat ook de opleiding tot verzorgende IG als noodzakelijke scholing werd aangemerkt. De werkgever had belang bij doorgroei en behoud van personeel en stuurde actief op een versneld traject. Daarmee werd de opleiding onderdeel van het reguliere personeelsbeleid.

Dat betekent dat ook bij interne doorgroei niet vanzelfsprekend een studiekostenbeding kan worden afgesproken. Zeker niet als de opleiding nauw samenhangt met structurele functies binnen de organisatie.

Betekenis voor de OR

Voor ondernemingsraden raakt dit direct aan scholingsbeleid, inzetbaarheid en arbeidsvoorwaarden. Studiekostenregelingen vallen onder het instemmingsrecht als zij deel uitmaken van een regeling op het gebied van arbeidsvoorwaarden of personeelsopleiding. De OR kan in de eigen organisatie eens uitzoeken welke opleidingen noodzakelijk zijn voor de uitoefening van de functie en hoe er omgegaan wordt met een eventueel studiekostenbeding.

Daarnaast is dit een vraagstuk van goed werkgeverschap en duurzame inzetbaarheid. Voorkomen is hier beter dan corrigeren achteraf. Heldere afspraken en toetsing vooraf beperken risico’s voor zowel medewerkers als organisatie.