Klokkenluiden in de praktijk

Als een werknemer in conflict komt met zijn werkgever beroept hij zich op het benadelingsverbod uit de Wet bescherming klokkenluiders (artikel 17), waardoor hij niet ontslagen mag worden. De kantonrechter doet een uitspraak in de ontbindingsprocedure tussen werkgever en werknemer.

Wat eraan voorging

De werknemer werkt vanaf 2011 als monteur en repareert kapotte fietsen voor de werkgever die ze produceert en levert. De werkgever is onderdeel van een grotere onderneming. Het concern heeft een eigen klokkenluidersregeling. Sinds 2022 zijn er meerdere incidenten geweest tussen werknemer en leidinggevenden over de door de werknemer gemelde misstanden over framebreuken. De werknemer is naar een zogenaamde Speak-up-line (interne klachtenlijn) verwezen. De werknemer is wegens arbeidsongeschiktheid minder gaan werken en op enig moment volledig gestopt met werken.
De werkgeefster stelt de medewerker op non-actief omdat hij een leidinggevende zou hebben bedreigd en geïntimideerd. De werkgeefster wil van de werknemer af en verzoekt bij de kantonrechter om de arbeidsovereenkomst te ontbinden op e- (verwijtbaar handelen of nalaten door de werknemer), g- (verstoorde arbeidsrelatie) of i-grond (de combinatie van niet voldragen ontslaggronden is zodanig dat in redelijkheid niet verlangd kan worden de arbeidsovereenkomst te laten voortduren). Op zijn beurt wil de werknemer een transitievergoeding, een billijke vergoeding en een vergoeding van zijn juridische kosten.

Oordeel kantonrechter

De kantonrechter vindt dat de verwijzing naar de Speak- up line van werkgeefster niet terecht is geweest. De werknemer klaagt over framebreuken, ondeugdelijke stuurkogels, zadelpennen en displays. De werkgeefster had dan ook de eigen klokkenluidersregeling moeten volgen. Die klokkenluidersregeling dwingt tot een gewaarmerkt afschrift van de melding die aan de raad van bestuur moet worden verzonden en dat vervolgens een onderzoek moeten worden gestart.
Het is daarbij niet van belang dat de werknemer niet uitdrukkelijk heeft gemeld dat zijn melding een melding in de zin van de klokkenluidersregeling is. Het management had zelf moeten begrijpen dat het hier zo’n melding betreft. Het Huis van de klokkenluider heeft na melding van de werknemer vastgesteld dat er sprake is van een vermoeden van een misstand. Ook de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (hierna: NVWA) heeft onderzoek gestart. De werkgeefster mag na dit onderzoek van de NVWA tot nader order geen fietsen meer verkopen. De werkgeefster heeft een terugroepactie gestart.

Bewijslast bij werkgever

De kantonrechter is het eens met de werknemer dat de situatie niet geëscaleerd zou zijn als het management adequaat op de meldingen van de fouten in de fietsen gereageerd zou hebben. De Wet bescherming klokkenluiders (Wbk) legt de bewijslast bij de werkgever. Die moet daarom aantonen dat de werknemer niet benadeeld is. De kantonrechter stelt vast dat de werknemer wel degelijk benadeeld is door de waarschuwingen die de werknemer gekregen heeft. Bovendien heeft de werkgever een telefoongesprek met de werknemer opgenomen (zonder dat te melden) en getuigt ook al niet van goed werkgeverschap.

Aan voorwaarden voldaan

De kantonrechter stelt vast dat aan de voorwaarden van de Wbk is voldaan, omdat de werknemer redelijke gronden had om een vermoeden van een misstand aan de orde te stellen. Werknemer beroept zich daarom dan ook terecht op de bescherming tegen benadeling uit de Wbk. Het beroep van werkgeefster op de e-grond en g-grond worden afgewezen. Er is door de werkgeefster geen onderzoek gedaan naar herplaatsingsmogelijkheden, terwijl dat wel zo hoort. Ook is niet gebleken dat de verhouding tussen werkgeefster en werknemer blijvend verstoord zijn. Ook de i-grond wordt afgewezen. En omdat er niet ontslagen wordt, zijn de eis van de werknemer tot een billijke vergoeding en een transitievergoeding niet aan de orde. Wel krijgt de werknemer zijn advocatenkosten vergoed, omdat de werkgeefster zich niet als goed werkgeefster gedragen heeft.

Klokkenluidersregeling verplicht

Elke onderneming met meer dan 50 werknemers moet verplicht over een klokkenluidersregeling beschikken. De ondernemingsraad heeft instemmingsrecht op het instellen en wijzigen van deze regeling. Sinds 17-12-2023 moet deze regeling voorzien in een interne procedure om een maatschappelijke misstand te melden. De omvang en aard van de klachten die de monteur bij fietsen aantrof maken zijn klachten tot een maatschappelijke misstand. De werkgeefster had op zijn interne melding adequaat moeten reageren en heeft de melding bij het Huis van de klokkenluider zelf in de hand gewerkt.
De klachten voor de klokkenluidersregeling hebben betrekking op maatschappelijke misstanden als fraude, omkoping, kartelvorming, milieudelicten, maar ook risico’s voor grote groepen consumenten als producten niet veilig blijken te zijn. Door deze misstanden wordt de samenleving geraakt.


  • Zelf de uitspraak van de kantonrechter lezen? Klik hier
  • Juridische ondersteuning nodig bij de Klokkenluidersregeling in de onderneming? Neem contact op
  • Als OR aan de slag met de klokkenluidersregeling? Neem contact op